Nhờ bạn thân đứng tên mua đất
Theo hồ sơ vụ án, năm 2003, bà Kim C. (ngụ TP Cần Thơ) nhận chuyển nhượng thửa đất hơn 100m2 tại Cần Thơ từ ông M. Do bị mất chứng minh nhân dân ngay trước thời điểm ký hợp đồng, bà Kim C. đã nhờ người bạn thân là bà Nguyễn C. đứng tên thay trên hợp đồng chuyển nhượng, sau đó được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào tháng 3/2004.
Sau khi được cấp giấy chứng nhận, bà Kim C. là người trực tiếp quản lý, sử dụng thửa đất, xây dựng nhà ở và sinh sống ổn định.
Theo bà Kim C., việc bà Nguyễn C. chỉ đứng tên giùm từng được chính bà này thừa nhận trong bản tự khai năm 2007 cũng như trong quá trình giải quyết một vụ án dân sự khác tại tòa án vào năm 2008.
Tuy nhiên, sau khi giữa hai bên phát sinh tranh chấp liên quan đến một thửa đất khác, bà Nguyễn C. không đồng ý trả lại đất đã đứng tên hộ. Điều này khiến bà Kim C. không thể hoàn tất các thủ tục pháp lý như chuyển mục đích sử dụng đất hoặc hoàn công căn nhà đã xây dựng trên đất.
Một giao dịch nhờ đứng tên mua đất có thể kéo theo những tranh chấp kéo dài nhiều năm. Ảnh: Nguyễn Huế
Trong thời gian chờ thụ lý vụ kiện, bà Kim C. qua đời. Hai người thừa kế là ông Ngô Công C. và ông Trương L. tiếp tục khởi kiện, yêu cầu được sang tên quyền sử dụng đất, đồng thời đề nghị thu hồi giấy chứng nhận đã cấp cho bà Nguyễn C.
Ở chiều ngược lại, bà Nguyễn C. phủ nhận việc chỉ đứng tên hộ. Bà cho rằng trước đây hai bên đã thỏa thuận đổi đất để mỗi người xây nhà trên phần đất của người kia, sau đó sẽ làm thủ tục chuyển nhượng cho nhau.
Tuy nhiên, năm 2007, bà Kim C. khởi kiện đòi lại thửa đất nơi bà Nguyễn C. đã xây nhà, buộc bà phải di dời và trả đất. Vì vậy, bà Nguyễn C. không đồng ý trả lại thửa đất đang tranh chấp.
Tại phiên tòa sơ thẩm, bà Nguyễn C. thay đổi yêu cầu phản tố, đề nghị các nguyên đơn hoàn trả giá trị thửa đất hơn 1,42 tỷ đồng.
Lời khai cũ trở thành nút thắt của vụ kiện
Tháng 9/2025, TAND Khu vực 2 - Cần Thơ chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Ngô Công C. và ông Trương L. Tòa sơ thẩm xác định hai ông Ngô Công C. và ông Trương L. được quyền đăng ký sang tên quyền sử dụng đất. Đồng thời, tòa yêu cầu cơ quan đăng ký đất đai thu hồi giấy chứng nhận đã cấp cho bà Nguyễn C. để cấp lại cho hai người thừa kế.
Tòa cũng bác toàn bộ yêu cầu phản tố đòi bồi hoàn hơn 1,42 tỷ đồng của bà Nguyễn C.
Không đồng ý với phán quyết trên, bà Nguyễn C. kháng cáo. Tại phiên tòa phúc thẩm, TAND TP Cần Thơ nhận định có đủ căn cứ xác định thửa đất hơn 100m2 có nguồn gốc do bà Kim C. nhận chuyển nhượng từ ông M. vào năm 2003, còn bà Nguyễn C. chỉ là người đứng tên giùm trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Đặc biệt, tại biên bản hòa giải năm 2007, chính bà Nguyễn C. thừa nhận việc đứng tên hộ và đồng ý sang tên lại cho bà Kim C. sau khi giải quyết xong tranh chấp đối với thửa đất khác.
Tòa cũng cho rằng lập luận của bà Nguyễn C. về việc bản thân mới là người nhận chuyển nhượng thửa đất hoặc đã đưa tiền cho bà Kim C. đi giao dịch chỉ dừng lại ở lời trình bày, không có tài liệu, chứng cứ chứng minh.
Giải thích của bà Nguyễn C. về việc bản gốc giấy chứng nhận do bà Kim C. giữ vì được dùng để thế chấp vay tiền cũng không được chứng minh bằng tài liệu hợp pháp. Đồng thời, tòa xác định lời khai của các nhân chứng được thu thập đúng trình tự tố tụng, có xác nhận của chính quyền địa phương nên đủ giá trị chứng minh.
Từ đó, TAND TP Cần Thơ kết luận không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của bà Nguyễn C. và quyết định giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Tuy nhiên, cấp phúc thẩm cũng chỉ ra sai sót về tố tụng của cấp sơ thẩm trong việc xác định tư cách nguyên đơn sau khi bà Kim C. qua đời, đồng thời yêu cầu rút kinh nghiệm, dù sai sót này không làm thay đổi bản chất vụ án.
(Tham khảo Bản án số 508/2026/DS-PT ngày 27/5/2026 của TAND TP Cần Thơ)
