Trung Quốc đã xóa khoản vay trị giá 50 triệu USD cho Sudan theo một thoả thuận ký kết vào cuối tuần vừa rồi, truyền thông Sudan đưa tin.
Thỏa thuận này đạt được sau 3 năm chiến tranh giữa quân đội Sudan và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) khiến nền kinh tế nước này suy giảm 40%, theo Liên Hợp Quốc.
Con số 50 triệu USD rất nhỏ so với tổng số tiền mà Sudan nợ các chính phủ hoặc tổ chức nước ngoài, ước tính hơn 56 tỷ USD trước chiến tranh. Nhưng việc xóa nợ diễn ra vào thời điểm hầu như không có bất kỳ bên quốc tế nào sẵn sàng hỗ trợ tài chính cho Sudan.
Quan hệ giữa Trung Quốc và Sudan đã tồn tại hàng thập kỷ trước chiến tranh, được xây dựng dựa trên lợi ích về dầu mỏ và cơ sở hạ tầng và duy trì qua nhiều đời chính phủ ở Khartoum. Chiến tranh đã khiến các chính phủ phương Tây áp lệnh hạn chế hoặc trừng phạt nước này.
Theo hãng thông tấn SUNA (Sudan), nghị định thư được ký kết cho phép hủy bỏ 4 khoản vay không lãi suất trị giá 344 triệu nhân dân tệ (50 triệu USD), có hiệu lực ngay lập tức.
Bộ trưởng Tài chính Sudan, Gibril Ibrahim, hoan nghênh động thái này. Ông nhấn mạnh Trung Quốc vẫn tiếp tục đầu tư vào nước này trong suốt cuộc chiến, trái ngược với các chính phủ phương Tây, bao gồm cả Mỹ và các thành viên EU.
Ông Xu Jian, quyền đại sứ Trung Quốc tại Sudan, cho biết Trung Quốc sẵn sàng hỗ trợ Sudan tái thiết sau chiến tranh.
Sudan sẽ được lợi gì từ việc này?
Khoản nợ nước ngoài của Sudan, vốn đã là hơn 56 tỷ USD trước chiến tranh, đã tăng vọt kể từ đó.
Khoản xóa nợ 50 triệu USD thậm chí chưa bằng 1% tổng nợ nước ngoài trước chiến tranh. Trên thực tế, Sudan đã suýt được xóa nợ với số tiền lớn hơn nhiều vào năm 2021. Nước này đã từng trên đà được xóa nợ hơn 50 tỷ USD trong vòng 3 năm theo sáng kiến của IMF và Ngân hàng Thế giới về các nước nghèo mắc nợ lớn. Cuộc đảo chính quân sự vào tháng 10/2021 đã làm gián đoạn kế hoạch xóa nợ đó, và quá trình này đã chính thức bị đình chỉ một năm sau đó.
Việc Trung Quốc xoá nợ đến vào thời điểm đất nước này đang vô cùng khó khăn. Cuộc chiến hiện đã bước sang năm thứ ba. Theo Liên Hợp Quốc, hơn 1,5 triệu người đã thiệt mạng và khoảng 14 triệu người – khoảng một phần tư dân số Sudan – đã phải sơ tán. Tổ chức Y tế Thế giới cho biết chưa đến 14% cơ sở y tế vẫn còn hoạt động. Việc làm đã biến mất ở nhiều vùng trên cả nước. Chi phí sinh hoạt ngày càng tăng khiến các hộ gia đình khó có thể tồn tại.
Đồng bảng Sudan đã sụp đổ kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Tỷ giá hối đoái giảm từ khoảng 600 bảng Sudan đổi 1 USD trước chiến tranh xuống còn hơn 5.000 bảng Sudan đổi 1 USD vào tháng 6/2026.
Trung Quốc sẽ được lợi gì từ việc này?
Xét trên nhiều khía cạnh, quyết định xóa khoản vay 50 triệu USD phù hợp với chiến lược rộng hơn mà nước này đã áp dụng trong những năm gần đây. Cách tiếp cận này đã giúp củng cố vị thế của Trung Quốc như là đối tác thương mại lớn nhất của châu Phi trong 17 năm liên tiếp.
Trung Quốc đã đưa ra chính sách xóa nợ không lãi suất như một động thái ngoại giao cho nhiều quốc gia, và những quyết định này thường xuyên được công bố tại các hội nghị thượng đỉnh cấp lãnh đạo do Bắc Kinh tổ chức với các quốc gia châu Phi. Điều này đặc biệt đúng đối với các khoản vay nhỏ.
Nghiên cứu từ Sáng kiến Nghiên cứu Trung Quốc - Châu Phi của Đại học Johns Hopkins cho thấy Trung Quốc đã xóa các khoản vay nhỏ với tổng giá trị ít nhất 3,4 tỷ USD trên khắp lục địa châu Phi từ năm 2000 đến năm 2019.
Ngược lại, các khoản vay lớn hơn thường là các khoản vay thương mại thông qua các ngân hàng nhà nước đi kèm với lãi suất, vì vậy việc miễn giảm lãi suất sẽ khó khăn hơn.
Trong bối cảnh phương Tây đang nỗ lực cô lập giới lãnh đạo Sudan, việc xóa nợ nhỏ lại mang đến cho Trung Quốc tầm ảnh hưởng quá lớn tại một quốc gia nằm ở giao điểm giữa Trung Đông và khu vực châu Phi cận Sahara.
Quan hệ Trung Quốc - Sudan
Dầu mỏ từ lâu đã đóng vai trò là chất xúc tác cho mối quan hệ giữa hai nước. Từ giữa những năm 1990, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) đã đầu tư hàng tỷ USD vào các mỏ dầu của Sudan và các đường ống dẫn dầu thô đến cảng Sudan. Đây là thời điểm nhiều công ty phương Tây không còn hoạt động tại Sudan vì vướng các lệnh trừng phạt.
Mối quan hệ đã thay đổi khi miền nam Sudan bỏ phiếu ủng hộ độc lập vào năm 2011. Quốc gia mới nhất trên thế giới, Nam Sudan, đã tách khỏi miền bắc và mang theo hầu hết các mỏ dầu của nước này.
Sau đó, đầu tư của Trung Quốc vào Sudan phần lớn đã cạn kiệt, nhưng quốc gia châu Phi này vẫn còn khoản nợ hơn 5 tỷ USD chưa thanh toán với Trung Quốc. Cuộc chiến đã làm trầm trọng thêm những thách thức kinh tế của Sudan. Tập đoàn dầu khí quốc gia Trung Quốc đã yêu cầu chính thức rút khỏi Sudan vào tháng 12/2025.
Theo Al Jazeera
