Anh Trần (48 tuổi) ở Trung Quốc đã tử vong vì đột quỵ não trong đêm. Theo tìm hiểu, người đàn ông 48 tuổi này có những thói quen nguy hiểm vào buổi tối và cuối cùng đã không tránh được bi kịch.
Đột quỵ (còn gọi là tai biến mạch máu não) là tình trạng não bị tổn thương đột ngột do dòng máu nuôi não bị ngưng trệ hoặc vỡ mạch máu não, dẫn đến sự thiếu hụt oxy và dưỡng chất. Tế bào não rất nhạy cảm và có thể chết chỉ sau vài phút nếu không được cung cấp đủ máu.
Có 2 loại đột quỵ chính là:
- Đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não): Chiếm khoảng 80–85% tổng số ca. Xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa.
- Đột quỵ xuất huyết (xuất huyết não): Khoảng 15–20%. Do mạch máu não bị vỡ, gây chảy máu trong mô não hoặc quanh não.
Ngoài ra, còn có một tình trạng gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) – giống như đột quỵ nhưng triệu chứng chỉ kéo dài trong dưới 24 giờ và không để lại tổn thương vĩnh viễn. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thật sự trong tương lai.
Đáng nói, phần lớn các ca đột quỵ có liên quan trực tiếp đến thói quen sinh hoạt, đặc biệt là 5 việc thường làm vào ban đêm.
Theo các nghiên cứu, 5 thói quen sau đây là "kẻ đẩy nhanh tiến trình tắc mạch máu não":
Ảnh minh hoạ.
- Thức khuya, làm việc quá sức: Thiếu ngủ khiến hệ thần kinh căng thẳng, huyết áp dao động, hormone rối loạn, các mạch máu nhỏ phải làm việc liên tục mà không được nghỉ. Bệnh viện Nhân dân tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) ghi nhận: người thường xuyên thức khuya có nguy cơ đột quỵ cao gấp 2,5 lần người ngủ đúng giờ.
- Hút thuốc lá: Một điếu thuốc, vài phút thư giãn nhưng hậu quả kéo dài nhiều năm. Nicotine và hắc ín trong thuốc lá phá hủy lớp nội mạc mạch máu, khiến máu trở nên đặc và dễ hình thành cục huyết khối. Nghiên cứu của Bệnh viện Trung tâm Đại học Trịnh Châu cho thấy: người hút thuốc có nguy cơ tử vong do đột quỵ tăng gần 90% so với người không hút.
- Nổi nóng, căng thẳng: Cơn giận có thể giết chết bạn nhanh hơn bạn nghĩ. Khi tức giận, huyết áp tăng vọt, tim đập nhanh, mạch máu co thắt đột ngột là điều kiện hoàn hảo cho một cơn đột quỵ "đánh úp". Các bác sĩ tại Bệnh viện Nhân dân Đại học Vũ Hán cảnh báo: chỉ cần vài phút bốc hỏa, nguy cơ vỡ mạch máu não tăng gấp nhiều lần.
- Uống rượu bia trước khi ngủ: Rượu khiến huyết áp biến động mạnh, gan làm việc quá tải, nhịp tim rối loạn - tất cả đều gây áp lực lên hệ tuần hoàn não. Theo Bệnh viện Tuyên Vũ, Đại học Y Thủ đô (Bắc Kinh), người uống rượu thường xuyên có nguy cơ đột quỵ cao hơn 22%, đặc biệt là trong khung giờ nửa đêm đến rạng sáng.
- Ăn đêm, ăn khuya: Nghiên cứu của các nhà khoa học Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy: ăn trong vòng 2 giờ trước khi ngủ khiến huyết áp ban đêm tăng gấp 2,8 lần, dễ kích hoạt cơn đột quỵ ở người có bệnh nền. Ăn đêm còn làm máu đặc hơn, gan và tụy phải làm việc quá sức, khiến cơ thể không thể nghỉ ngơi đúng cách.
Ảnh minh hoạ.
Biểu hiện của đột quỵ
Hiệp hội đột quỵ Hoa Kỳ khuyên tất cả mọi người học cách nhận ra những dấu hiệu sau đây của đột quỵ:
- Đột ngột tê hay yếu của mặt, tay hay chân, đặc biệt ở một nửa cơ thể.
- Đột ngột lú lẫn, rối loạn hay không hiểu lời nói.
- Đột ngột rối loạn thị giác ở một bên hay hai bên.
- Đột ngột rối loạn việc đi đứng, choáng váng, mất thăng bằng hay mất khả năng phối hợp động tác.
- Đột ngột đau đầu nhiều không biết nguyên nhân.
Quy tắc FAST là một trong những cách giúp nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ nhanh nhất và xử lý đúng.
F (face): bệnh nhân có thể bị méo miệng, liệt mặt, nhân trung lệch đi, biểu hiện rõ khi bệnh nhân cười khuôn mặt bị mất cân đối.
A (arm): yêu cầu bệnh nhân đưa hai tay lên cao. Bệnh nhân không nâng tay lên được, nếu nâng được cũng rất khó thì có khả năng người đó bị đột quỵ.
S (speech): gặp tình trạng khó nói, nói ngọng, dính chữ. Đề nghị bệnh nhân lặp lại một cụm từ đơn giản xem bệnh nhân có hiểu không? Có lặp lại được không? Nghe xem có bị đớ, ngọng hay dính chữ không? Nếu có thì người đó có dấu hiệu bị đột quỵ.
T (time): khi một người có những triệu chứng trên thì rất có thể họ đã bị đột quỵ, vì vậy hãy gọi ngay cấp cứu (115) hoặc đưa bệnh nhân đến ngay cơ sở y tế gần nhất có điều trị đột quỵ.
Phòng bệnh đột quỵ
Nhằm ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ, cần xây dựng cho mình một lối sống lành mạnh:
- Ngừng hút thuốc
- Hãy lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Đảm bảo ăn đủ lượng trái cây, rau củ và ngũ cốc nguyên hạt được khuyến nghị. Chọn thực phẩm ít chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, cholesterol, muối (natri) và đường bổ sung.
- Giữ cân nặng khỏe mạnh: Hãy hoạt động thể chất.
- Hạn chế sử dụng rượu bia và chất kích thích.
Ngoài ra, nên có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ. Hãy lắng nghe cơ thể và tìm đến bác sĩ chuyên môn, các cơ sở y tế uy tín khi cần được thăm khám và tư vấn và tầm soát đột quỵ từ sớm.
Minh Hoa (t/h)
