Theo các chuyên gia, mặt bằng giá cà phê cao bất thường khó có thể kéo dài mãi. Do đó, thay vì chạy theo giá cả hay nâng năng suất, ngành cà phê cần tập trung vào phát triển bền vững và gia tăng giá trị.
Giá cà phê biến động liên tục
Giữa tháng 6-2026, giá cà phê Robusta trên sàn London (Anh) có chuỗi tăng 7 phiên liên tiếp, tổng cộng 399 USD/tấn, đưa giá hợp đồng giao tháng 9-2026 lên 3.629 USD/tấn vào ngày 19-6 (giờ Việt Nam). Sau đó, giá quay đầu giảm nhưng vẫn duy trì trên ngưỡng 3.500 USD/tấn. Khoảng một tuần qua, giá cà phê trong nước dao động quanh mức 88.000 - 89.000 đồng/kg.
Ở góc độ người trồng, ông Lê Hải, chủ vườn cà phê 5 ha ở Quảng Ngãi, cho biết đầu vụ thu hoạch tháng 11-2025, giá cà phê ở mức 115.000 đồng/kg nhưng gia đình vẫn giữ lại trong kho, chưa bán vì kỳ vọng giá sẽ quay lại mốc 130.000 đồng/kg.
Lấy mẫu cà phê tại nhà máy cà phê hòa tan Intimex .Ảnh: AN NA
Sau Tết, giá cà phê liên tục giảm. Khi cần tiền, gia đình ông bán một phần sản lượng với giá khoảng 100.000 đồng/kg, sau đó bán tiếp với giá khoảng 90.000 đồng/kg.
Nhận xét về diễn biến này, ông Nguyễn Hữu Long, một chuyên gia trong ngành cà phê tại Gia Lai, cho rằng giá cà phê cũng như thị trường chứng khoán luôn biến động, song xu hướng chung từ nay đến cuối năm là giảm do áp lực nguồn cung gia tăng. "Khi dự báo giá sẽ giảm, bên mua có xu hướng hạn chế mua vào để chờ mức giá thấp hơn. Tuy nhiên, thị trường vẫn có thể xuất hiện những đợt tăng giá ngắn do biến động địa chính trị, thời tiết bất lợi tại các vùng trồng hoặc nhu cầu mua vào của các nhà rang xay" - ông Long phân tích.
Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Intimex, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), cho rằng việc giá cà phê giảm là diễn biến tất yếu khi Brazil và Indonesia bước vào vụ thu hoạch.
Theo quy luật cung - cầu, khi nguồn cung tăng, giá sẽ giảm. Tuy nhiên, ông Nam dự báo giá sẽ khó giảm sâu và vẫn duy trì mặt bằng ổn định. Nguyên nhân là do lượng tồn kho của các nhà nhập khẩu và rang xay hiện ở mức thấp vì thời gian qua họ chủ yếu mua để duy trì sản xuất, không tích trữ. Trong khi đó, người sản xuất và các đơn vị cung ứng cũng có xu hướng hạn chế bán ra khi giá xuống thấp, giúp thị trường duy trì trạng thái cân bằng tương đối giữa cung và cầu.
Theo ông Nam, trước khi Việt Nam bước vào vụ thu hoạch mới vào tháng 10-2026, giá cà phê nội địa khó giảm xuống dưới 80.000 đồng/kg, còn giá trên sàn London khó xuống dưới mốc 3.000 USD/tấn do lượng hàng đưa lên sàn chưa nhiều.
Từng bước chuyển đổi mục tiêu tăng trưởng
Không chỉ giá giao dịch biến động, theo VICOFA, giá xuất khẩu cà phê cũng có xu hướng giảm rõ rệt. Nếu như tháng 1-2026, giá xuất khẩu bình quân đạt 4.820 USD/tấn (riêng Robusta là 4.243 USD/tấn) thì đến tháng 5-2026 chỉ còn 4.411 USD/tấn (riêng Robusta còn 3.765 USD/tấn).
Trong tháng 5-2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 151.409 tấn cà phê, thu về gần 668 triệu USD, giảm 10,1% về lượng và giảm 32,3% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 5 tháng đầu năm, xuất khẩu cà phê đạt khoảng 942.500 tấn, kim ngạch khoảng 4,3 tỉ USD, tăng 5,7% về lượng nhưng giảm 14,7% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.
Theo VICOFA, thông thường lượng cà phê xuất khẩu trong 6 tháng cuối năm thường thấp hơn nửa đầu năm. Trong bối cảnh giá cà phê thế giới giảm và cung - cầu dần cân bằng, mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu 2 con số sẽ rất thách thức.
Để đạt mục tiêu xuất khẩu 9 tỉ USD như năm 2025, VICOFA cho rằng ngành cà phê cần tăng xuất khẩu cà phê nhân thương mại, đồng thời đẩy mạnh các dòng cà phê chất lượng cao đạt các chứng chỉ xanh, bền vững nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh.
Đặc biệt, việc gia tăng tỉ trọng cà phê rang xay, hòa tan và các sản phẩm phối trộn có giá trị cao được xem là giải pháp quan trọng để bù đắp phần kim ngạch sụt giảm do giá cà phê nhân đi xuống.
Thực tế, trong tháng 5-2026, xuất khẩu cà phê chế biến đạt khoảng 16.155 tấn (chưa quy đổi ra cà phê nhân), thu về gần 140 triệu USD, chiếm khoảng 10,7% tổng lượng xuất khẩu nhưng đóng góp tới 20,9% tổng kim ngạch toàn ngành. Đơn giá xuất khẩu bình quân của cà phê chế biến đạt 8.643 USD/tấn, cao hơn gấp đôi mức 3.906 USD/tấn của cà phê nhân nguyên liệu.
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong 5 tháng đầu năm 2026, tỉ trọng cà phê chế biến đã tăng lên 17,9%, cho thấy xu hướng tích cực trong việc nâng cao giá trị gia tăng và giảm dần xuất khẩu nguyên liệu thô.
Bên cạnh thị trường truyền thống là châu Âu, chủ yếu nhập nguyên liệu; Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nước ASEAN đang gia tăng nhập khẩu các sản phẩm cà phê chế biến của Việt Nam, mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp.
Sự gia tăng tỉ trọng cà phê chế biến cho thấy ngành cà phê Việt Nam đang từng bước chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng. Trong bối cảnh giá cả biến động khó lường, phát triển xanh, sản xuất bền vững và đẩy mạnh chế biến sâu được xem là hướng đi giúp ngành cà phê duy trì sức cạnh tranh và tăng trưởng dài hạn.
Cây cà phê vẫn hấp dẫn
Ông Vương Văn Hải, Chủ tịch Hội Cà phê Sơn La, cho biết giá cà phê Arabica hiện xoay quanh 150.000 đồng/kg nhân, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh khoảng 250.000 đồng/kg trước đây. Tuy nhiên, chỉ cần giá duy trì trên 100.000 đồng/kg thì hiệu quả kinh tế của cây cà phê vẫn cao hơn nhiều loại cây trồng khác nên nông dân có xu hướng tiếp tục mở rộng diện tích.
Để giảm thiểu rủi ro, ngành cà phê cần đẩy mạnh sản xuất bền vững và phát triển cà phê đặc sản. Nhiều tổ chức quốc tế đã cảnh báo tình trạng lạm dụng phân bón và khai thác nước ngầm quá mức để chạy theo năng suất.
Trong khi năng suất cà phê bình quân của thế giới chưa tới 1 tấn/ha thì tại Việt Nam đạt khoảng 3 tấn/ha, thậm chí nhiều nơi đạt 5-6 tấn/ha.
Ông Hải cho biết ngành cà phê Sơn La đang khuyến khích nông dân chuyển sang canh tác xanh, hữu cơ, tăng sử dụng phân bón vi sinh nhằm nâng cao chất lượng và bảo vệ đất. Đồng thời, địa phương cũng hướng dẫn các hộ chế biến nhỏ lẻ xử lý nước thải bằng cách đào hố lót bạt, sử dụng men vi sinh để tái sử dụng làm phân bón cho vườn cà phê, thay vì xả trực tiếp ra môi trường.
