BHXH tự nguyện thêm sức hút

Không chỉ được hưởng lợi từ việc điều chỉnh tăng lương hưu, người tham gia BHXH tự nguyện còn có thêm nhiều quyền lợi mới và mức hỗ trợ cao hơn từ ngân sách Nhà nước. Chính sách ngày càng linh hoạt, thiết thực đang khuyến khích nhiều lao động khu vực phi chính thức tham gia để bảo đảm an sinh lâu dài.

Sau gần 2 năm tham gia BHXH tự nguyện, chị Phạm Thị Lan (38 tuổi; Hà Nội) xem đây là khoản tích lũy quan trọng cho tương lai. Làm nghề kinh doanh nhỏ với nguồn thu nhập không ổn định, chị từng nhiều lần đắn đo trước khi quyết định tham gia.

"Tôi được tư vấn rằng nếu duy trì đóng BHXH thì sau này sẽ có lương hưu và thẻ BHYT khi về già. Đó là chỗ dựa rất cần thiết đối với lao động tự do như tôi" - chị Lan nói. Việc Nhà nước liên tục điều chỉnh lương hưu và mở rộng quyền lợi cho người tham gia BHXH đang củng cố niềm tin của người dân đối với chính sách an sinh. Đặc biệt, quy định giảm thời gian đóng tối thiểu để được hưởng lương hưu giúp nhiều lao động khu vực phi chính thức có thêm cơ hội tiếp cận chế độ hưu trí.

Không chỉ mở rộng quyền lợi, ngành BHXH Việt Nam còn đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận chính sách

Tương tự, chị Lương Thùy Anh (26 tuổi), làm nghề thiết kế nội dung tự do, cho biết việc giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm khiến chính sách trở nên gần gũi và phù hợp hơn với thực tế lao động hiện nay. "Khi còn trẻ, nhiều người nghĩ lương hưu là chuyện rất xa. Nhưng khi biết chỉ cần tích lũy đủ thời gian theo quy định là có thể hưởng chế độ hưu trí, tôi thấy việc tham gia BHXH từ sớm là lựa chọn cần thiết" - chị Thùy Anh bày tỏ.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Dương (45 tuổi; Hà Nội) từng có ý định nhận BHXH một lần sau khi mất việc để trang trải cuộc sống. Nhưng sau khi được tư vấn, ông quyết định bảo lưu hơn 12 năm đã đóng để tiếp tục tham gia khi có điều kiện. "Nếu nhận BHXH một lần, tôi sẽ mất cơ hội hưởng lương hưu và BHYT khi về già. Nay lương hưu tiếp tục được điều chỉnh tăng nên tôi càng yên tâm giữ lại thời gian đã đóng để hưởng quyền lợi lâu dài" - ông Dương bộc bạch.

Thực tế cho thấy, từ chỗ chỉ được xem là khoản "để dành" cho tuổi già, BHXH tự nguyện đang dần trở thành lựa chọn an sinh bền vững của nhiều lao động tự do. Sau hơn 7 năm thực hiện Nghị quyết 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH, số người tham gia BHXH tự nguyện đã tăng mạnh, từ hơn 277.000 người năm 2018 lên khoảng 2,6 triệu người hiện nay, chiếm hơn 5% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Một trong những yếu tố góp phần gia tăng sức hút của BHXH tự nguyện là việc quyền lợi của người tham gia ngày càng được mở rộng. Đặc biệt, từ ngày 1-7-2026, mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng được điều chỉnh tăng thêm 8% theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP.

Theo nhiều người lao động (NLĐ), việc lương hưu liên tục được điều chỉnh cho thấy chính sách BHXH ngày càng bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người tham gia trong dài hạn. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống người nghỉ hưu mà còn tạo niềm tin cho những người đang cân nhắc tham gia hoặc tiếp tục gắn bó với BHXH tự nguyện.

Bên cạnh việc tăng lương hưu, người tham gia BHXH tự nguyện còn được hưởng nhiều chính sách mới theo Luật BHXH năm 2024, góp phần nâng cao tính hấp dẫn của chính sách an sinh này.

Điểm mới đáng chú ý là người tham gia BHXH tự nguyện, ngoài chế độ hưu trí và tử tuất, còn được hưởng trợ cấp thai sản 2 triệu đồng cho mỗi con sinh ra nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Anh Phan Viết Tuấn - ở phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh - là một trong những người đầu tiên nhận khoản trợ cấp này khi vợ sinh con. Theo anh, trước đây việc tham gia BHXH tự nguyện chủ yếu nhằm bảo đảm cuộc sống khi về già. Tuy nhiên, việc được nhận hỗ trợ ngay trong giai đoạn gia đình có thêm thành viên mới khiến anh cảm nhận rõ hơn ý nghĩa thiết thực của chính sách. "Khoản hỗ trợ không quá lớn nhưng rất kịp thời, giúp gia đình giảm bớt một phần chi phí chăm sóc mẹ và bé. Điều này cho thấy người tham gia BHXH tự nguyện đang được quan tâm nhiều hơn" - anh Tuấn chia sẻ.

Theo BHXH Việt Nam, người tham gia BHXH tự nguyện đã đóng từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản nếu thuộc 1 trong 2 trường hợp: lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con. Đây là lần đầu tiên chế độ thai sản được bổ sung vào BHXH tự nguyện. Trước đó, người tham gia chỉ được hưởng 2 chế độ là hưu trí và tử tuất.

Một điểm mới quan trọng khác là Luật BHXH năm 2024 giảm thời gian đóng tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm. Quy định này mở thêm cơ hội cho lao động trung niên, lao động tự do hoặc những người có quá trình tham gia BHXH chưa liên tục vẫn đủ điều kiện hưởng lương hưu khi đến tuổi nghỉ hưu.

Song song đó, mức hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện từ ngân sách nhà nước cũng được nâng lên theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP. Chính sách này góp phần giảm gánh nặng tài chính cho người tham gia, nhất là nhóm lao động có thu nhập thấp hoặc thu nhập không ổn định.

Không chỉ mở rộng quyền lợi, ngành BHXH Việt Nam còn đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số nhằm tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận chính sách. Thông qua các ứng dụng VssID và VNeID, người dân có thể tra cứu quá trình đóng - hưởng BHXH, giá trị sử dụng thẻ BHYT và thực hiện nhiều thủ tục trực tuyến ngay trên điện thoại thông minh.

Theo các chuyên gia an sinh xã hội, trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra ngày càng nhanh, BHXH tự nguyện đang trở thành điểm tựa quan trọng đối với lao động khu vực phi chính thức - nhóm lao động chiếm tỉ trọng lớn nhưng còn hạn chế khả năng tiếp cận các chính sách an sinh chính thức.

Việc liên tục mở rộng quyền lợi, tăng hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, cải cách thủ tục hành chính và điều chỉnh lương hưu theo hướng nâng cao đời sống người nghỉ hưu được kỳ vọng sẽ thu hút thêm người dân tham gia BHXH tự nguyện.